arrow_backBloga Dön

Venezuela Depremi Haberleri ve Travma Hatırlatıcıları: Stres Tepkileri ve Yardım Çalışanları

Yazar: Uzman Psikolog Emrah Gökalp Tarih: 5 Temmuz 2026
Travmatik haberler ve deneyimler sonrası yardım çalışanları ve bireylerde stres tepkilerine karşı sakinleştirici göl ve ağaç manzarası

Venezuela Depremi ve 6 Şubat Travmasının Hatırlanması

24 Haziran’da Venezuela’da meydana gelen depremden sonra gelen haberler ve görüntüler yürek burkucu. 6 Şubat’ta Türkiye’de yaşanan depremleri hatırlatıyor. 6 Şubat’ta ve sonrasında yaşanan artçı depremler, ülkece zihnimizde ve bedenimizde yer alan travmatik anılardan biri olarak duruyor.

Travma Sonrası Stres Tepkileri Herkeste Aynı Şekilde Gelişmeyebilir

Genel olarak depremden hemen sonra akut travma tepkileri gözlenmiş olsa da ilerleyen dönemlerde bireylerin çoğunluğunda travma sonrası stres bozukluğu gelişmemektedir. Travma sonrası stres bozukluğunun gelişmesini etkileyen faktörler arasında bireyin travmatik deneyimden ne derece etkilendiği ne kadar maruz kaldığı, geçmiş benzer travmatik deneyimler, sosyoekonomik durum, cinsiyet gibi farklı alanlar ve bireysel öykü yer almaktadır.

Haberlerle Sınır Koymak ve Yardım Çalışanlarının Maruziyeti

Travmatik deneyimlere verilen tepkiler yalnızca travmatik olayı doğrudan yaşamış bireylerle sınırlı değildir. Ailesinden ya da yakın sosyal çevresinden birinin travmatik bir olay yaşadığını öğrenen bireyleri, yardım kuruluşu çalışanlarını ve bu tür olaylara sürekli maruz kalan kişileri de kapsayabilmektedir.

Venezuela’da gerçekleşen depremle ilgili haberler ve görüntüler, bazı bireylerde stres tepkilerine yol açabilmektedir. Bu nedenle bireylerin bu haberlerin detayları ve hassas görüntülerle aralarına sınır koymaları önemli olmaktadır. Bununla birlikte, işi gereği bu görüntü ve haberlere maruz kalan gazeteciler, yardım kuruluşu çalışanları ve deprem bölgesinde görev alan arama kurtarma ekipleri de bulunmaktadır.

Yardım Çalışanlarının İyi Oluşunu Desteklemek

İşi gereği bu içeriklere maruz kalan bireylerin iyi oluşlarını sürdürebilmeleri hem kendileri hem de destek oldukları gruplar için önemlidir. Bu nedenle iş saatleri dışında, iş ile ilgili konulardan kısa süreliğine de olsa uzaklaşabilecekleri ve zevk aldıkları alanlarla ilgilenebilecekleri bir alan oluşturmaları destekleyici olacaktır. Örneğin deprem bölgesinde bulunan yardım kuruluşu çalışanları için görev saatleri dışında kısa süreli de olsa iş ile ilgili olmayan sosyal grup etkinlikleri, sakinleştirici aktiviteler ve hoşlandıkları alanlara yönelik basit etkinliklerin görünür olması destekleyici olabilir.

Mindfulness, Nefes Egzersizleri ve Güvenli Alan İmgelemesi

Genel olarak bireyler için mindfulness teknikleri ve nefes egzersizleri yararlı olmaktadır. Bireylerin bulundukları ortamda koşullar elverdiğince, deprem bölgesinde olanlar ya da haberler yoluyla bu içeriklere maruz kalanlar için güvenli alan imgelemesi, meditasyon ve sakinleştirici aktiviteler destekleyici olmaktadır.

Deprem Bölgesinden Dönen Yardım Çalışanlarında Stres Tepkileri

Deprem bölgesinden dönen yardım kuruluşu çalışanları ve görevliler, döndüklerinde stres tepkileri gösterebilmekte ve yaşamış oldukları deneyimleri anlamlandırmakta zorlanabilmektedir. Bu süreçte donuk hissedebilmekte, daha önceden zevk aldıkları durumlara karşı ilgilerini kaybedebilmekte, yaşamış oldukları artçı depremleri tekrar deneyimliyor gibi hissedebilmekte veya yaşamış oldukları olayları; sesleri, kokuları vb. flashback şeklinde deneyimleyebilmektedirler. Bununla birlikte, depremi hatırlatan haberlerden, görüntülerden, konuşmalardan veya ortamlardan kaçınma isteği de görülebilmektedir. Bu süreçte kişilerin dinlenmeye zaman ayırmaları, öz bakım rutinlerini sürdürebilmeleri ve destekleyici sosyal ilişkilerle temas halinde kalmaları toparlanma süreci açısından destekleyici olabilmektedir. Bu durum bireylerin bireysel, profesyonel ve sosyal işlevselliklerini etkiliyorsa, bir ruh sağlığı uzmanı ile görüşmek destekleyici olacaktır.

Kaynaklar

Center for Substance Abuse Treatment. (2014). Chapter 3: Understanding the Impact of Trauma. In Trauma-Informed Care in Behavioral Health Services. Substance Abuse and Mental Health Services Administration. NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK207191/

World Health Organization. (2024). Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240077263

Urnek, S., & Kara, B. (2025). Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 56, 35–49. https://doi.org/10.52642/susbed.1468368

Anadolu Ajansı. (2026, 4 Temmuz). Türkiye’den Venezuela’ya arama kurtarma ve insani yardım desteği. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/turkiyeden-venezuelaya-arama-kurtarma-ve-insani-yardim-destegi/3985970

Glad, K. A., Porcheret, K. L., & Dyb, G. A. (2023). Prevalence and potency of trauma reminders 8.5 years after a terrorist attack. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10515681/

Tahernejad, S., Ghaffari, S., Ariza-Montes, A., Wesemann, U., Farahmandnia, H., & Sahebi, A. (2023). Post-traumatic stress disorder in medical workers involved in earthquake response: A systematic review and meta-analysis. Heliyon, 9, e12794. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9850193/

Fullerton, C. S., Ursano, R. J., & Wang, L. (2004). Acute stress disorder, posttraumatic stress disorder, and depression in disaster or rescue workers. American Journal of Psychiatry, 161(8), 1370–1376. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.161.8.1370

Profesyonel Destek Alın

Bu konuda daha fazla yardıma ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız, bir uzmanla görüşmek en doğru adımdır.

İletişime Geçin